polski angielski niemiecki
środa, 18 stycznia 2017 r. Imieniny: Beatrycze, Małgorzaty, Piotra
Ścieżki dydaktyczne

Ścieżki opracowały: Anna Wysmolińska oraz Jolanta Adamczyk - Zespół Szkół Nr 1 im. Jana Pawła II w Przysusze. Ścieżkę Rawicz opracowało Nadleśnictwo Przysucha

  1. Ścieżka "Przysucha - Krakowa Góra"
  2. Ścieżka "Rawicz"

 

"PRZYSUCHA – KRAKOWA GÓRA"


Okolice Przysuchy to teren o szczególnych, choć niestety nie zawsze docenianych, walorach krajobrazowych i botanicznych. Decyduje o nich położenie Przysuchy na granicy dużych jednostek fizyczno-geograficznych. Na północ i wschód od miasta rozciąga się Równina Radomska należąca do południowej części Niziny Mazowieckiej. Od południa i południowego zachodu miasto otaczają wzniesienia Garbu Gielniowskiego, stanowiącego północno-zachodni próg Wyżyny Kielecko-Sandomierskiej. Jest to też granica pasa wyżyn i pasa nizin polskich. Położenie takie wpływa na dużą różnorodność poszczególnych elementów przyrodniczych, budowy geologicznej, rzeźby, stosunków wodnych, gleb i roślinności. Zachowaniu wielu walorów przyrodniczych sprzyja znaczna lesistości opisywanego terenu.
W tym ciekawym środowisku od wieków gospodaruje człowiek wykorzystując i przekształcając elementy naturalne oraz wprowadzając elementy antropogeniczne.
Trasa rozpoczyna się w południowej części miasta i biegnie w kierunku południowo-wschodnim przez Młyny, Ruszkowice i Borkowice do Krakowej Góry.
Geograficzno-ekologiczna ścieżka dydaktyczna "Przysucha-Krakowa Góra" poprowadzona została na terenie gmin Przysucha i Borkowice, należących do powiatu przysuskiego. Trasa zaczyna się na torfowiskach za byłą Fabryką Wyrobów Metalowych, ma długość ok. 8 km. Na trasie wyznaczono 9 przystanków:

Przystanek 1

Torfowisko w pradolinie Radomski

Torfowisko położone jest w południowej części miasta, przy trasie Przysucha – Szydłowiec, tuż przy byłej FWM Przysucha. Jest to czwartorzędowe torfowisko niskie, obecnie przekształcone w wyniku zabiegów melioracyjnych, które spowodowały zmiany sukcesyjne.
Zagadnienia do zrealizowania:

  • określenie położenia torfowiska na mapie,
  • rozpoznanie i charakterystyka mchu torfowca,
  • omówienie procesu tworzenia się torfu,
  • wyjaśnienie wpływu stosunków wodnych na utworzenie i przemiany torfowiska,
  • obserwowanie zmian sukcesyjnych spowodowanych melioracją (torfowisko - las),
  • rozpoznawanie stadiów sukcesji i charakterystycznych dla nich roślin (trzcina, olcha czarna, klon jesionolistny, brzoza brodawkowa, wierzba),
  • ocena wpływu człowieka na przekształcanie się biocenozy


Przystanek 2

Kamienna Góra

Kamienna Góra – wzniesienie na wysokości ok. 210 m n.p.m. przekształcone antropogenicznie przez eksploatację piaskowców jurajskich, tzw. piaskowców szydłowieckich. Obecnie dawne wyrobisko stanowi zamknięty zbiornik wodny (jezioro antropogeniczne), a okoliczne hałdy porasta las. Ze wzniesienia widoczna jest panorama pradoliny Radomki i Garbu Gielniowskiego. Całość stanowi malowniczy zakątek, chętnie odwiedzany przez mieszkańców Przysuchy.
Zagadnienia do zrealizowania:

  • określenie położenia i wysokości n.p.m.,
  • rozpoznawanie form ukształtowania terenu i porównanie ich z mapą,
  • rozpoznawanie skał płytszego i głębszego podłoża (glina morenowa i piaskowce jurajskie),
  • pomiar upadu warstw,
  • określanie genezy zbiornika i jego funkcji,
  • obserwowanie i wyróżnianie stref roślinności wodnej (zanurzonej w wodzie, o liściach pływających i przybrzeżnej),
  • rozpoznawanie przykładowych roślin wodnych (grzybień biały, grążel żółty, strzałka wodna, tatarak zwyczajny, pałka wąsko- i szerokolistna, trzcina pospolita, glony),
  • wyszukiwanie widłaków (ochrona gatunkowa),
  • rozpoznawanie i opisywanie procesu eutrofizacji,
  • przewidywanie zagrożeń ekologicznych i proponowanie form ochrony.


Przystanek 3

Dolina Radomki w miejscowości Młyny

Dawne Młyny to miejscowość należąca do dóbr Dembińskich. Nazwa pochodzi od młynów rzecznych, które tam zlokalizowano. Dolina Radomki w tym miejscu w znacznej części jest przekształcona przez istniejący tam do niedawna zbiornik wyrównawczy dla zalewu w Toporni. Poniżej zbiornika dolina rzeki jest naturalna i charakteryzuje ją wyraźna asymetria zboczy. Ciekawe są też meandry Radomki.
Zagadnienia do zrealizowania:

  • rozpoznawanie sukcesji obszaru dawnego zbiornika,
  • opisywanie roślinności trawiastej,
  • ocenianie skutków wypalania traw,
  • wyróżnianie elementów doliny i ich pomiar,
  • rysowanie profili doliny,
  • opisywanie meandrowania rzeki i jego wpływu na przekrój doliny,
  • mierzenie prędkości nurtu.


Przystanek 4

Ruszkowice – głaz narzutowy

Opisywany głaz narzutowy zwieńczony został przez ks. J. Wiśniewskiego krzyżem. Postawiono go w 1928r w 10-cio lecie odzyskania niepodległości, ku czci poległych w obronie ojczyzny. Jest to typowy eratyk skandynawski o średnicy około 1,5 m.
Zagadnienia do realizacji:

  • rozpoznanie skały,
  • określenie genezy głazu,
  • rozpoznawanie porostów na głazie,
  • opisywanie wymagań siedliskowych tych organizmów,
  • wyjaśnienie przebiegu wietrzenia biologicznego,
  • określenie roli porostów jako bioindykatorów,
  • zwrócenie uwagi na aspekt historyczny i patriotyczny.


Przystanek 5

Folwark w Ruszkowicach

Folwark jest pozostałością dworu Dembińskich z Borkowic z początku XX w. Jest to dwór murowany, parterowy, z podcieniem od frontu wspartym na słupach. Otacza go park, w którym zachowały się fragmenty alei grabowej i kasztanowej. Droga z dworu do następnego przystanku biegnie wzdłuż granicy Garbu Gielniowskiego i Równiny Radomskiej.
Zadania do realizacji:

  • wyznaczanie azymutu przemarszu,
  • wyznaczanie jednostek fizyczno-geograficznych,
  • charakteryzowanie upraw na obszarach równinnych i na terenie wzgórz,
  • opisywanie folwarku,
  • rozpoznawanie drzew w parku (grab pospolity i kasztanowiec zwyczajny),
  • proponowanie form ochrony kasztanowców przed szrotówkiem kasztanowcowiaczkiem.


Przystanek 6

Żwirowisko pod Borkowicami

Jest to wyrobisko po żwirach z jezior zastoiskowych, jakie tworzyły się na tym obszarze podczas zlodowacenia środkowopolskiego.
Obecnie jest wstęp wzbroniony
Zagadnienia do realizacji:

  • analiza materiału żwirowego (frakcja, warstwowanie, ślady muszli),
  • określenie genezy żwirów,
  • rozpoznawanie procesów zboczowych na skarpach (spełzywanie, małe osuwiska, erozja wodna),
  • rysowanie elementów osuwiska,
  • omówienie wpływu warunków geologicznych na rozwój gospodarki,
  • obserwowanie gniazd jaskółek brzegówek (zjawisko synantropizacji),
  • rozpoznanie roślin kseromorficznych np. koniczyny piaskowej
  • omówienie wpływu roślinności na utrwalanie zboczy.


Przystanek 7

Dolina Rykówki

Rykówka to mała rzeka spływająca ze wzniesień Krakowej Góry. Znaczna różnica wysokości powoduje, że na stosunkowo krótkim odcinku, ok. 1 km, prześledzić można cechy rzeki wyżynnej płynącej w głębokiej dolinie wciosowej i rzeki nizinnej, ze znacznie szerszą doliną z wyraźnymi terasami. Na opisywanym odcinku rzeki dobrze zachowały się naturalne fragmenty lasów łęgowych i starorzeczy z roślinnością bagienną.
Zagadnienia do realizacji:

  • wykonanie profili poprzecznych doliny rzecznej,
  • porównanie profili doliny wciosowej i doliny z płaskim terasowym dnem,
  • opisywanie starorzecza,
  • porównanie cech rzeki w górnym i środkowym biegu,
  • rozpoznawanie drzew za pomocą klucza,
  • opisywanie składu lasu łęgowego,
  • charakteryzowanie procesu zarastania starorzecza.


Przystanek 8

Pałac Dembińskich w Borkowicach

Pałac należał do rodziny Dembińskich z Borkowic. Budowę rozpoczęto w 1903 r. Otacza go XVIII-wieczny park w stylu angielskim. Istniały w nim groty, aleje oraz kopiec usypany na wzór kopca krakowskiego. W parku występuje wiele gatunków starych drzew, m.in. 300-letni platan, 200-letni modrzew, 200-letni buk pospolity oraz lipowe i grabowe aleje.

Zagadnienia do realizacji:

  • rozpoznawanie drzew parkowych (platan, modrzew, lipa, buk),
  • mierzenie obwodu drzew (pierśnica),
  • mierzenie wysokości drzew chyłomierzem,
  • omówienie roli ochrony pomnikowej,
  • opisywanie sztucznych form terenu w parku angielskim.


Przystanek 9

Krakowa Góra

Jest to charakterystyczne wzniesienie w obrębie Garbu Gielniowskiego o wysokości ok. 250 m n.p.m. Od strony północno-wschodniej roztacza się z niego szeroka panorama na Dolinę Rykówki i Dolinę Radomki, a od strony południowej na pozostałe wzniesienia Garbu Gielniowskiego. Większość z nich porośnięta jest tzw. Lasami Przysuskimi, o zróżnicowanym składzie gatunkowym. Najczęściej są to lasy mieszane, należące do północnej dzielnicy lasów świętokrzyskich, ze stanowiskami modrzewia polskiego.
Zagadnienia do realizacji:

  • analiza map fizyczno-geograficznych i wyróżnianie poszczególnych elementów panoramy,
  • wymienianie elementów rzeźby nizinnej i wyżynnej,
  • odszukanie źródeł Rykówki,
  • rozpoznawanie drzew iglastych (sosna, świerk, jałowiec, jodła, modrzew polski),
  • ustalanie składu lasu mieszanego,
  • porównanie lasu łęgowego i mieszanego,
  • gry i zabawy integracyjne przy ognisku.

 

„RAWICZ”

 

Ścieżka dydaktyczna - Rawicz

Plan ścieżki przygotowało Nadleśnictwo Przysucha. Stanowi ona podstawowy element edukacji ekologicznej. Jest usytuowana w kompleksie leśnym „Janów”. Dzięki takiej wycieczce poznamy specyfikę lasu i zachodzące w nim procesy i zjawiska. Na każdym przystanku znajduje się tablica zawierająca istotne wiadomości na określony temat. Do wyboru mamy dwa warianty wycieczki. Wariant krótszy to około 2-3 godziny, natomiast dłuższy to 4-5 godzin. Długość całej ścieżki wynosi około 7,5 km.

Wariant I

Przystanek 1

Piętrowa budowa lasu

Niedostępne i trudne, podmokłe tereny przyczyniły się do zachowania naturalnego charakteru niektórych fragmentów lasu.
Zagadnienia:

  • elementy budowy warstwowej,
  • rozpoznawanie gatunków roślin w poszczególnych warstwach lasu,
  • rola poszczególnych warstw w ekosystemie leśnym,

Przystanek 2

Rozpoznawanie drzew, krzewów i roślin zielnych
Zagadnienia:

  • sylwetki podstawowych gatunków drzew,
  • cechy charakterystyczne każdego gatunku,

Przystanek 3

Rozpoznawanie krzewów i roślin zielnych
Zagadnienia:

  • wykorzystanie zdobytej wiedzy do rozpoznawania spotkanych roślin,
  • określenie gatunków drzew i innych spotkanych roślin,

Przystanek 4

Drzewo dziuplaste
Las jest siedliskiem wielu gatunków ptaków. Niektóre z nich gniazdują w naturalnych dziuplach starych drzew powstających wskutek naturalnych uszkodzeń lub dzięcioła. Wykucie dziupli zajmuje mu około 2 tygodni. Ptaki gnieżdżące się w dziuplach nazywane są "dziuplakami".
Zagadnienia:

  • rozpoznanie drzewa dziuplastego,
  • obserwacja i rozpoznawanie ptaków,

Przystanek 5

Mrowisko
Mrowisko jest społecznością składającą się z setek tysięcy osobników zróżnicowanych pod względem budowy ciała i pełnionych funkcji. Zagadnienia:

  • rozpoznawanie poszczególnych kast mrówczych,
  • rola mrówek w lesie,
  • budowa mrowiska,

Przystanek 6

Dawne pożarzysko
Pożar – największy wróg lasu.
Zagadnienia:

  • ochrona lasu przed pożarem,
  • skutki pożarów,


Przystanek 7

Pułapki na szkodliwe owady
Zagadnienia:

  • profilaktyka i prognozowanie zagrożeń,
  • pułapki feromonowe,
  • pułapki klasyczne,

Przystanek 8

Szkodliwe owady leśne
Zagadnienia:

  • szkodniki pierwotne,
  • szkodniki wtórne,

Przystanek 9

Grzyby naszych lasów
Zagadnienia:

  • funkcje grzybów w ekosystemie,
  • mikoryza,
  • rozpoznawanie grzybów,

Przystanek 10

Formy ochrony przyrody
Zagadnienia:

  • definicje form ochrony przyrody,

Przystanek 11

Łąka pod lupą
Zagadnienia:

  • użytek ekologiczny,
  • fauna i flora łąki,

Przystanek 12

Las na gruncie porolnym
Zagadnienia:

  • co było przed lasem?,
  • historia wsi Gródek,
  • erozja,
  • zalesianie,

Przystanek 13

Sukcesja naturalna
Zagadnienia:

  • sukcesja roślinności,

Przystanek 14

Obumarłe drzewo jako środowisko życia
Zagadnienia:

  • dlaczego drzewo obumiera?,
  • kto mieszka w starym drzewie?,

Wariant II

Przystanek 15

Gródek Leśny
Zagadnienia:

  • Grodzka Góra,
  • kamienne idole,

Przystanek 16

Jak leśnicy chronią las
Zagadnienia:

  • co robią leśnicy?,

Przystanek 17

Śródleśne bagienko
Zagadnienia:

  • naturalne zbiorniki wodne,
  • mieszkańcy bagienka,
  • rośliny terenów podmokłych,

Przystanek 18

Gajówka "Rawicz"
Zagadnienia:

  • historia gajówki,
  • pomnik ku czci poległym,

Przystanek 19

Poletko łowieckie
Zagadnienia:

  • uprawa roślin,
  • poletka zgryzowe,
  • leśne stołówki,

Przystanek 20

Dokarmianie zwierzyny
Zagadnienia:

  • koła łowieckie,
  • miejsca dokarmiania,
  • rodzaje karmy,

Przystanek 21 i 22

Pomnik przyrody – sosna i dąb
Zagadnienia:

  • pinus sylvestris,
  • Quercus rober,
  • pomnik przyrody,
  • długowieczność drzewa,

Przystanek 23

Dawne szyby górnicze
Zagadnienia:

  • historia przemysłu metalurgicznego w rejonie Przysuchy,
  • rude doły,

Przystanek 24

Las bukowy
Zagadnienia:

  • fagus silvatica,
  • zmiany runa leśnego,

Przystanek 25

Co robią leśnicy?
Zagadnienia:

  • gospodarka leśna,

Przystanek 26

Zwierzęta leśne
Zagadnienia:

  • gatunki zwierząt leśnych,
  • rozpoznawanie zwierząt,

Przystanek 27

Ptaki naszych lasów
Zagadnienia:

  • kto tu mieszka?,
  • rozpoznawanie gatunków ptaków,

Przystanek 28

Droga w wąwozie
Zagadnienia:

  • człowiek czy siły przyrody,
  • erozja powierzchni ziemi,

Przystanek 29

Podział terytorialny
Zagadnienia:

  • podział lasu,
  • budowa lasu,
  • porządek w lesie,

Przystanek 30

Gwara łowiecka
Zagadnienia:

  • historia myślistwa,
  • gwara i ceremonie łowieckie,

Przystanek 31

Jaki to ptak?
Zagadnienia:

  • wykorzystanie zdobytej wiedzy,

Przystanek 32

Skałki
Zagadnienia:

  • co to za miejsce?,

Valid XHTML 1.1 Walidacja WCAG2-AA Walidacja WCAG2-AA